Ślad węglowy coraz częściej pojawia się w zamówieniach publicznych jako element wymagań środowiskowych albo kryterium oceny ofert. Dla wykonawcy oznacza to konieczność zweryfikowania nie tylko ceny i parametrów technicznych, ale również sposobu wykazania wpływu oferowanego rozwiązania na środowisko. Nie wystarczy ogólna deklaracja o ograniczaniu emisji. Jeżeli ślad węglowy ma wpływać na ocenę oferty, sposób jego określenia powinien być możliwy do sprawdzenia i porównania. Istotne jest także powiązanie kryterium z przedmiotem zamówienia. W praktyce największe znaczenie ma więc nie samo użycie pojęcia „ślad węglowy”, lecz konstrukcja wymagania, przyjęta metodologia oraz dokumenty, które wykonawca musi przedstawić.
W przetargu kryterium środowiskowe może odnosić się do różnych etapów cyklu życia zamawianego produktu, usługi lub robót. Prawo zamówień publicznych pozwala uwzględniać aspekty środowiskowe jako kryteria jakościowe, pod warunkiem że pozostają one związane z przedmiotem zamówienia. Kryterium musi być opisane jednoznacznie, a sposób jego oceny nie może pozostawiać zamawiającemu dowolności. Z punktu widzenia wykonawcy oznacza to konieczność dokładnego sprawdzenia dokumentów postępowania. W praktyce przydatne jest również śledzenie specjalistycznych opracowań publikowanych na przykład na stronie serwisu WygrajPrzetarg.net. Przed przygotowaniem oferty należy ustalić przede wszystkim:
- Jak dokładnie zdefiniowano ślad węglowy na potrzeby danego postępowania.
- Jakiego okresu, produktu, usługi lub etapu cyklu życia dotyczy obliczenie.
- Jaką jednostkę i metodę obliczeniową wskazał zamawiający.
- Jakie dokumenty lub dane mają potwierdzać deklarowaną wartość emisji.
- Jaką wagę przypisano kryterium środowiskowemu przy ocenie ofert.
Samo wskazanie wartości emisji nie zawsze wystarczy do uzyskania punktów. Zamawiający może wymagać określonego dokumentu, certyfikatu, deklaracji środowiskowej albo danych pozwalających zweryfikować sposób obliczenia wyniku. Znaczenie ma również moment, na który należy posiadać wymagane potwierdzenie. Wykonawca powinien sprawdzić, czy dokument ma być dołączony do oferty, czy będzie wymagany dopiero na późniejszym etapie. Nie można też zakładać, że każdy sposób wyliczenia śladu węglowego będzie równoważny. Różnice w granicach systemu, przyjętych założeniach i źródłach danych mogą prowadzić do odmiennych wyników dla pozornie takich samych produktów. Dlatego przed złożeniem oferty warto przeprowadzić kontrolę dokumentacji i danych. Szczególnie istotne są następujące elementy:
- Spójność danych użytych do obliczenia śladu węglowego z przedmiotem zamówienia.
- Zgodność zastosowanej metody z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.
- Możliwość odtworzenia obliczeń na podstawie przedstawionych danych źródłowych.
- Zgodność dokumentów potwierdzających parametry środowiskowe z wymaganym zakresem.
- Poprawność wartości wpisanych do formularza ofertowego i pozostałych dokumentów.
Jak zamawiający powinien skonstruować takie kryterium
Z perspektywy zamawiającego najważniejsza jest możliwość obiektywnego porównania ofert. Samo ustanowienie kryterium pod nazwą „niski ślad węglowy” jest niewystarczające, jeżeli dokumenty zamówienia nie określają sposobu obliczenia i punktowania. Wymaganie powinno wskazywać, jaka wartość jest oceniana, jakie dane należy przedstawić oraz w jaki sposób zostaną przeliczone na punkty. Konieczne jest również zachowanie związku kryterium z przedmiotem zamówienia. Kryterium odnoszące się wyłącznie do ogólnej polityki środowiskowej przedsiębiorstwa może być problematyczne, jeżeli w rzeczywistości nie pozwala ocenić cechy konkretnej oferty. Bezpieczniejsze jest powiązanie oceny z produktem, usługą lub procesem objętym zamówieniem. Zamawiający powinien również przewidzieć sposób weryfikacji deklarowanych parametrów. Im bardziej złożona metodologia, tym większe znaczenie ma precyzyjne określenie dokumentów i zasad oceny.
Kryterium śladu węglowego może realnie różnicować oferty, ale tylko wtedy, gdy zostało skonstruowane w sposób mierzalny i przejrzysty. Dla wykonawcy najważniejsze jest ustalenie, co dokładnie będzie oceniane i jak należy to udokumentować. Dla zamawiającego kluczowe pozostają związek kryterium z przedmiotem zamówienia, jednoznaczny sposób oceny oraz możliwość porównania przedstawionych danych. Błąd na którymkolwiek z tych etapów może prowadzić do sporów dotyczących punktacji albo prawidłowości postępowania. Ślad węglowy nie powinien więc być traktowany jako dodatkowa deklaracja składana obok oferty. Jeżeli ma wpływać na wynik przetargu, musi zostać przełożony na konkretną, weryfikowalną i jednakową dla wszystkich wykonawców metodę oceny.
